نکاتی از فصل گوارش

*  وال کوژپشت به جای دندان چند ردیف اندام شانه مانند در دو طرف ارواره بالا خود دارد

*   این وال روزی 2 تن غذا میخورد .در هر وعده نیم تن. پس 4وعده غذا میخورد

*   کرم کدو لوله گوارش ندارد یعنی گوارش و بلع را انجام نمیدهد. ولی جذب را انجام میدهد

*   در کیسه گوارشی حرکت غذا دوطرفه است ولی در لوله گوارش 1طرفه است

*  نوع گوارش به ترتیب پیشرفته شدن جانوران:1-درون سلولی2-هم درون سلولی وهم برون سلولی 3-برون سلولی

*  لوله گوارش کرم خاکی:1-دهان2-حلق3-مری4-چینه دان5-سنگدان(گوارش مکانیکی)-روده(گوارش شیمیایی و جذب)

*   لوله گوارش ملخ:1-دهان2-مری3-چینه دان4-سنگدان(گوارش مکانیکی)5-معده (گوارش شیمیایی و جذب غذا)6-روده(جذب اب)

*   لوله گوارش گنجشک:1-دهان2-مری3-چینه دان4 –معده(گوارش مکانیکی و شیمیایی)5-سنگدان(گوارش مکانیکی)6-روده(گوارش شیمیایی و جذب اب و غذا)

*   اولین قسمت لوله گوارش کرم خاکی که گشاد میشود حلق است

*  ابتدایی ترین و انتهایی ترین عضلات دستگاه گوارش مخطط اند

*  مخاط لوله گوارش وظیفه ساخت موسین را بر عهده دارد

*  مخاط و زیر مخاط توسط غشای پایه از هم جدا میشوند

*   زیرمخاط شامل رگ خونی رگ لنفی و عصب است

*   زیرمخاط بافتی پیوندی است

*   مخاط بافتی پوششی با استر پیوندی است

*   کبد جلوتر از معده و مری قرار دارد.و پانکراس پشت معده است

*   غدد بزاقی از نظر اندازه:1-بناگوشی(بزرگتر)2-زیر زبانی3-زیر ارواره ای

*   پرز ها شامل مخاط و زیر مخاط اند و ریز پرز ها چین خوردگی غشای سلول های پوششی روده اند

*  دهان اولین محل گوارش شیمیایی است که در ان نشاسته توسط امیلاز به مالتوز تبدیل میشود

*  ابتدای حلق مخطط و انتهای ان صاف است

*   دندانها:1-پیش(8)      2-نیش(4)      3-اسیای کوچک(8)     4-اسیای بزرگ(12)

*  دندان اول اسیای کوچک فک بالا دو ریشه دارد

*   دندانهای اسیای بزرگ در فک بالا 3 ریشه و در فک پایین 2 ریشه دارند

*   دندان نیش درازترین ریشه را دارد

*   در عملکرد سنگدان بافت ماهیچه ای مهمترین نقش را دارد

*   اپی گلوت در پشت و بالای حنجره قرار دارد

*   مری غیر از موسین ترشح دیگری ندارد

*   موسین انزیم نیست

*   واکنش اسید و باز بیشتر در دوازدهه رخ میدهد

*   کاردیا نتیجه افزایش قطر ماهیچه حلقوی است ولی پیلور نتیجه افزایش قطر ماهیچه های حلقوی و طولی است

*  با افزایش گاسترین ممکن است فرد زخم معده بگیرد

*  ترشح گاسترین ترشح اسید معده و صفرا را افزایش میدهد

*   ضعف عضلات حلقوی کاردیا باعث زخم شدن مری میشود

*   رنین توسط سلولهای اصلی معده نوزاد ادمی ساخته میشود

*   در فرایند عطسه استفراغ بلع به ترتیب زبان کوچک پایین بالا  بالا میرود

نحوه ی عملکرد پرفورین**

گوارش بخش سوم**

دستگاه گوارش شامل:
1.لوله گوارش:دهان،حلق،مری،معده،روده باریک،روده بزرگ،راست روده
2.غده های گوارشی:غدد بزاقی،غدد دیواره معده و روده،پانکراس،جگر
دستگاه گوارش انسان به تامین آب و مواد غذایی مورد نیاز بدن کمک می کند.
ساختار لوله گوارش در تمام طول آن از دهان تا مخرج ثابت و از 5 لایه تشکیل شده است.
از خارج به داخل:
1.لایه های پیوندی   2.ماهیچه طولی   3.ماهیچه حلقوی   4.زیر مخاطی   5.مخاطی
1.لایه پیوندی خارجی:
در حفره شکمی بخشی از پرده صفاق یا روده بند است که اندام های موجود در حفره شکمی را از خارج به هم وصل می کند.
نکته:پرده صفاق یا روده بند از نوع بافت پیوندی و رشته ای است.
2.ماهیچه گوارشی : دهان و ابتدای حلق و در انتهای لوله گوارشی(اسفنکتر خارجی مقعد)از نوع مخطط و ارادی است.
اعمال ماهیچه گوارشی:
1.خرد کردن،نرم کردن مواد غذایی گوارش مکانیکی
2.مخلوط کردن غذا و آنزیم گوارشی
3.باعث به جلو راندن مواد غذایی می شود.
نقد کتاب درسی : قسمت ابتدای مری هم مخطط است ولی خوب کتاب کل مری را صاف و غیرارادی تشخیص داده
نکته:
1.به عبارت دیگر لوله گوارش بجز در دهان و ابتدای حلق و اسفنکتر خارجی مقعد  که مخطط است.در بقیه نقاط صاف صاف است.
2.در کاردیا ماهیچه صاف حلقوی افزایش قطر یافته است.
3.بافت پوششی دهان و مری از نوع سنگفرشی چند لایه و معده و روده از نوع استوانه تک لایه است.
نکته:بافت پوششی لوله گوارش مخاط ترشح می کند.
نکته:سلولهای مخاطی لوله گوارشی هم سلولهای ترشح کننده برون ریز دارد و هم سلولهای جذب کننده است.
نکته:موسین پروتئین ترشحی(برون ریز)لوله گوارش است.در سراسر لوله گوارش وجود دارد.
موسین از دو نوع بافت پوششی ترشح می شود:
الف)دهان و مری: از سنگفرشی چند لایه
ب)معده و روده: استوانه تک لایه
نکته: موسین در لوله های تنفسی (بینی،نای،نایژه،نایژک)از سلولهای مژک دار ترشح می شود.
نکته:این مژک ها در جهت یک طرفه رو به بالا به سمت حلق رانش دارند...تشکیل خلط یادته؟!
4.زیر مخاط:یک لایه از بافت پیوندی با رگهای خونی،لنفی و اعصاب است.
5.مخاط یا لایه مخاطی: بافت پوششی با آستری پیوندی است.
نکته: نوع بافت پوشش مخاط با لایه مخاطی:
الف)دهان و مری:سنگفرشی چند لایه
ب)معده و روده:استوانه تک لایه
در فصل 3 توضیح دادم:غشای پایه فاقد ساختار سلولی است شامل پروتئین رشته ای و پلی ساکارید چسبناک است و بافت محسوب نمی شود.
غشای موکوزی: شامل سلولهای بافت پوششی و موسین است.ساختار سلولی دارد.
نکته مهم و تکراری: در مخاط لوله گوارش سلولهای ترشح کننده برون ریز و سلولهای جذب کننده دارد.
پرز و ریز پرز:
اکثر سطح داخلی لوله گوارش،چین های ریزی دارد که باعث افزایش سطح تماس مخاط و مواد غذایی می شود.
روده باریک دارای پرز و ریز پرز است.

با توجه به شکل 4 - 5 

هر پرز یک مویرگ سرخرگی و یک مویرگ سیاهرگی دارد که به هم پیوند می خورند و دارای یک مویرگ لنفی است که انتهای آن بسته است.پس به طور کلی هر پرز دارای1.دو مویرگ خونی  و  2.یک رگ لنفی می باشد.
نکته:پرزها دارای سلولهای پوششی استوانه ای تک لایه ای است.
نکته:پرزها روده مانند تمام لوله گوارش مژک ندارد.

ریز پرز: غشای سلولهای پوششی استوانه تک لایه پرزها چین خوردگی پیدا می کند و ریز پرز ایجاد می کنند.
نکته مهم: ریز پرزهای روده مژک و تاژک نیستند و ماهیت غشای سیتوپلاسمی(سلولی)دارد.
حرکات لوله گوارش:
دارای دو نوع حرکت در طول لوله گوارش هستیم:
1)حرکات دودی
2)حرکات موضعی
نکته:هر دو نوع این حرکات از ماهیچه های صاف غیر ارادی منشا می گیرد و تحت کنترل اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک خودمختار است.
 نکته:حرکات لوله گوارش تحت کنترل قشر مخ نیست.
نکته:اتساع لوله گوارش باعث تحریک اعصاب دیواره لوله گوارش و در نتیجه راه اندازی حرکات دودی است.
نکته:این اتساع باعث تحریک اعصاب خودمختار و انقباض عضلات صاف در محل اتساع می شود.
نکته:روده در هر نوبت در هر حرکت دودی غذا 10 تا 15 سانتی متر جلو می رود.
نکته:حرکات دودی در روده ضعیف و عبور از روده باریک تا چند ساعت طول میکشد.
نکته:حرکات دودی با انقباض ماهیچه های صاف و انتقال حرکت به تارهای ماهیچه های جلوتر در طول روده است.
نکته:حرکات دودی در انتهای معده شدیدتر می شود و باعث تخلیه کیموس معده از غذای گوارش یافته می شود ولی در روده حرکات دودی ضعیف می شود.
 
حرکات موضعی:
به صورت انقباض های جدا از هم محتویات روده را به قطعات جدا از یکدیگر تقسیم میکند.
تکرار این حرکات موضعی در ابتدا روده بیش از انتهاست و این اختلاف باعث جلو رانده شدن غذا می شود.
نکته مهم از متن کتاب: هر دو نوع ماهیچه صاف(حلقوی،طولی)در حرکات نقش دارد.

خلاصه ی فصل مولکول های زیستی**

 

نکته : تار عنکبوت :
● توانایی تنیدن تار : ارثی
● محل غده های مربوط به تنیدن تار : زیر سطح شکمی
● ویژگی های پروتئین های تار : استحکام ، چسبندگی ، کشسانی
نکته : گوناگونی DNA و پروتئین ← گوناگونی جانوران
1) ویژگی های عنصر کربن در ترکیبات شیمیایی
❶ چند نکته :
● مقدار ترکیبات آلی بدن جانداران : آب > مولوکول های کربن > …
● ماده آلی : ماده ی کربن دار که در سلول ساخته می شود .
● الکترون های موجود در خارجی ترین مدار اتم ← تعیین ویژگی های شیمیایی عنصر
● ظرفیت کربن = 4
● هیدرو کربن : مولکول هایی که در ساختار خود فقط H و C دارند .
● اسکلت کربنی : زنجیره کربنی مولکول های آلی
❷ درشت مولکول ها ( هیدرات های کربن ، پروتئین ها ، نوکلئیک اسید ها ) :
+ لیپیدها جزو پلی مر ها نیستن چون از مونومرهای یکسان تشکیل نشدن .
● پلی مر : مولکول های طویل ساخته شده از واحد های کم و بیش یکسان
● منومر : واحد های سازنده یک پلی مر
●منومر های یکسان ← پلی مرهای مختلف ← تفاوت های بین جانداران
2) انواع واکنش های زیستی

هیدرولیز                    سنتز آبدهی
انرژی زا                      انرژی خواه
مصرف آب                   تولید آب
محصول :مونومر            محصول : پلی مر
پیوند : می شکند         پیوند : تشکیل می شود

3) انواع ترکیبات آلی : قند ها یا کربوهیدرات ها ( ساده ترین درشت مولکول های زیستی )
❶ انواع :
● مونوساکارید ها :
+ تعریف مونوساکارید ها : پلی هیدروکسی آلدئید یا پلی هیدروکسی کتون هایی هستند که به قندهای ساده تر از خود هیدرولیز نمی شوند . دو قند ساده که کمترین تعداد کربن را دارند عبارت اند از : گلیسرآلدهید و دهیدروکسی استون ( هر دو جزء قند های سه کربنه یا تریوز )
△ پنتوز ( 5 کربنی ) : ریبوز ، دئوکسی ریبوز
△ هگزوز ( 6 کربنی ) : گلوکز ، فروکتوز ، گالاکتوز
+ تمام پنتوز ها و هگزوز های در محلول آب ساختمان حلقوی دارند .
● دی ساکارید ها :
△ گلوگز + فروکتوز ↔ آب + ساکارز ( قند و شکر معمولی )
△ گلوکز + گلوکز ↔ آب + مالتوز ( قند جو )
△ گلوکز + گالاکتوز ↔ آب + لاکتوز ( قند شیر )
+ در ساختمان دی ساکاریدهای بالا دو مولکول مونوساکارید با پیوند O – گلیکوزیدی به یکدیگر متصل هستند .

● پلی ساکارید ها :
△ نشاسته :
■ نقش ذخیره ای در سلول های گیاهی ( برای ذخیره گلوکز اضافی )
■ منبع : گندم ، برنج ، ذرت و سیب زمینی
△ گلیکوژن :
■ نقش ذخیره ای در سلول های جانوری ( برای ذخیره گلوکز اضافی )
■ ذخیره در کبد و ماهیچه ها
■ هیدرولیز در دستگاه گوارش ← گلوکز
△ سلولز :
■ بیشترین ترکیب آلی طبیعت
■ رشته ای و بدون انشعاب
■ رشته های محکم در دیواره سلول های گیاهی
■ الیاف = سلولز غذا
■ فیبریل سلولزی = رشته های سلولز کنار هم ، غیر قابل گوارش در روده جانوران و موجب کار منظم روده ها و جلوگیری از بیماری های گوارشی
■ میکروب های روده گاو و موریانه : هیدرولیز سلولز برای مصرف خود و جانوران میزبان ← غذای اصلی گاو و موریانه = سلولز
ارجاع به کتاب دوم ، فصل 5 : در بخش سازش دستگاه گوارش علف خواران مطالب زیادی در مورد مکان های مختلف باکتری های تجزیه کننده سلولز در جانوران می آموزید .
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی ، فصل 10 : در این فصل می خوانیم (( بعضی از تاژکداران جانور مانند ( گروهی از آغازیان ) به صورت هم زیست درون لوله گوارش موریانه ها زندگی و آنزیم های مورد نیاز برای هضم چوب ( سلولز ) را فراهم می کنند ))
4) انواع ترکیبات آلی : لیپید ها ( آب گریز )
❶ انواع :
+ لیپید ها به هشت گروه تقسیم می شوند که در کتاب به پنج گروه اشاره شده که عبارتند از : اسید های چرب ، اسیل گلیسرول ( که تری گلیسرید یک مورد از آن می باشد ) ، موم ها ، فسفولیپید ها ، استروئید ها
● اسید چرب :
+ تعریف اسید چرب : اسیدهای مونوکربوکسیلیک هستند. بنابراین هر اسیدچرب دارای یک ژنجیره ی هیدروکربنی است که به یک عامل اسیدی یا گروه کربوکسیل متصل می باشد .
■ سیر شده : صاف ، جامد ، جانوری دارای پیوند یگانه ، دارای حداکثر هیدروژن ، مضر
■ سیر نشده : خمیده ، مایع ، دارای پیوند دوگانه یا سه گانه ، فاقد حداکثر هیدروژن
● تری گلیسرید (چربی) = 3 مولکول اسید چرب + 1 مولکول گلیسرول ( پیوند بین COOH اسید چرب و OH گلیسرول )
+ تری گلیسرید جزء اسیل گلیسرول ها هستند ( اسیل گلیسرول : استرهای گلیسرول با اسیدچرب می باشند )
● فسفو لیپید = 2 مولکول اسید چرب + 1 مولکول گلیسرول + 1 گروه فسفات ← نقش : جزء اصلی غشا

● موم ← آب گریزترین لیپید – پوشش مناسب برای بخش های جوان گیاهان و میوه ها
● استروئید ← مثال : کلسترول ← ماده اولیه سایر استروئید ها مثل هورمون های استروئیدی ¬- کاربرد در غشای سلول های جانوری
+ کلسترول عمده ترین استرول موجود در جانوران است .
ارجاع به کتاب دوم ، فصل 3 : (( بافت چربی نوعی بافت پیوندی است که وظیفه آن ، عایق کردن بدن ، ذخیره انرژی ( از مهمترین وظایف ) و ضربه گیری است ))
نکته : هر گرم چربی بیش از دو برابر یک گرم هیدرات کربن انرژی تولید می کند .
ارجاع به کتاب سوم ، فصل 4 : در مورد هورمون های استروئید در این صفحات می خوانید : (( این هورمون ها دارای ساختار لیپیدی هستند و از کلسترول ساخته می شوند . این هورمون ها در لیپید حل می شوند و به راحتی از غشای سلول می گذرند )) . و مطالب دیگری که لازمه درک آنها مطالعه سایر مطالب فصل 4 کتاب سوم است .
5) انواع ترکیبات آلی : پروتئین ها ( دارای نقش ساختاری و عملی در سلول )
ساختار پروتئین ها : آمینو اسید ها —– ( اتصال با پیوند پپتیدی ) —–> پلی پپتید ——– ( پیچ و تاب و شکل فضایی ویژه ) ——> پروتئین
+ پروتئین ها پلیمر های خطی از 20 نوع آمینواسید هستند و در تمام اعمال زیستی نقش اساسی ایفا می کنند .
❶ انواع از نظر کاری :
● ساختاری ← تار عنکبوت ، ابریشم ، مو ، ناخن ، رباط ، زردپی
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی : (( کراتین یکی از پروتئین موست ))
● منقبض شونده ← در ماهیچه ها

ارجاع به فصل آخر زیست شناسی(1) :اکتین و میوزین پروتئین های منقبض شونده ی ماهیچه می باشند. 

● ذخیره ای ← آلبومین موجود در سفیده تخم مرغ
ارجاع به کتاب سوم ، فصل 9 : (( آلبومن بافتی سرشار از مواد غذایی است که رویان گیاه از آن تغذیه می کند )) . دقت کنید که آلبومین و آلبومن را با هم اشتباه نکنید .
● دفاعی ← پادتن
ارجاع به کتاب سوم ، فصل 1 : در این فصل انواع دیگری از پروتئین های دفاعی نیز مطرح شده اند از : (( پروتئین های مکمل ، لیزوزیم ،اینترفرون و پرفورین ))
● انتقال دهنده ← هموگلوبین

ارجاع به فصل پنجم زیست شناسی (1) :میوگلوبین پروتئین انتقال دهنده در ماهیچه هاست.
● نشانه ای ← هورمون های پروتئینی
ارجاع به کتاب سوم ، فصل 4 : در این صفحات کتاب درسی ، مطالب بسیاری در مورد هورمون های آمینو اسیدی و نحوه عمل آنها مطالعه خواهید نمود .
● آنزیم ها ( مهمترین پروتئین ها ) : وظیفه انجام یا تسریع واکنش های درون سلول در زمان مشخص
+ ● گیرنده : پروتئین های که در نقش گیرنده در سلول عمل می کنند .
❷ آنزیم ها :
● انواع :
△ درون سلولی : تسریع کارهای درون سلول و تنظیم کار دیگر آنزیم ها
△ برون سلولی : انجام کارهای خود در خارج سلول
● ویژگی های آنزیم ها :
△ اکثرا پروتئینی
△ عمل اختصاصی
△ عدم تغییر در واکنش ها ( فقط کاهش )
△ حساس به تغییرات شدید دما بالای 45 درجه و PH (اکثرا در محیط خنثی فعالند )

ارجاع به کتاب زیست شناسی (1)، فصل 4 : پپسینوژن در محیط اسیدی فعال است..
ارجاع به کتاب دانشگاهی، فصل 3 : در این فصل خواهید خواند : (( برخی از مولکول های RAN می توانند شبیه آنزیم ها عمل کنند )) .
● روش عمل :

● عوامل موثر در سرعت عمل آنزیم ها :
△ تسریع : گرمای متعادل ( افزایش احتمال برخورد پیش ماده و جایگاه فعال ) ، ویتامین ها و مواد معدنی ( تسهیل اتصال )
△ کند کردن : سم ها مثل سیانید ، ارسنیک و حشره کش ها و … ( اشغال جایگاه فعال )
● استفاده از آنزیم ها :
△ خانه :
■ لیپاز ← پودر لباسشویی
■ پروتئاز ← پودر لباسشویی
△ صنعت :
■ پروتئاز : نرم کردن گوشت ، پوست کندن ماهی ، زدودن موهای روی پوست جانوران ، تجزیه پروتئین غذای کودکان
■ آمیلاز ( نشاسته ← قندهای شیرین ) : تهیه شکلات و آب میوه
■ سلولاز : نرم کردن مواد گیاهی ، خارج کردن پوسته دانه
■ کاتالاز : تهیه اسفنج
ارجاع به کتاب دوم ، فصل 4 : دراین فصل می خوانید که در ترشحات غدد بناگوشی ( یکی از غدد ترشح کننده بزاق دهان ) یک آمیلاز ضعیف به نام پتیالین وجود دارد که نشاسته را به مالتوز تبدیل می کند .
ارجاع به کتاب دوم ، فصل 2 : در این فصل می خوانید : (( کاتالاز با سرعت بسیار H2O2 را به آب و اکسیژن تبدیل می کند . )) همچنین در این فصل خواهید خواند : (( در پراکسی زوم ها که در مجاورت شبکه آندوپلاسمی قرار دارند ، H2O2 به عنوان یک محصول فرعی تولید می شود و در همان جا به سرعت تجزیه می شود .))

+ 6) انواع ترکیبات آلی : نوکلئیک اسید ها
تعریف اسیدهای نوکلئیک : پلیمرهای خطی هستند که واحدهای سازنده آنها انواع نوکلئوتید می باشند.
● انواع :
△ DNA ( داکسی ریبونوکلئیک اسید )
△ RNA ( ریبونوکلئیک اسید )
7) متابولیسم ( سوخت و ساز )
❶ کاتابولیسم ( سوختن ) :
● شکستن مولکول های بزرگتر ← تشکیل مولکول های کوچکتر
● انرژی زا ( آزاد شدن انرژی در پیوند ها )
● مثال : تنفس سلولی ، هیدرولیز ، تجزیه پلی مرها ، تشکیل ADP از ATP
❷ آنابولیسم ( ساختن ) :
● اتصال چند مولکول کوچک به هم ← تشکیل مولکول های بزرگتر
● انرژی خواه ( نیازمند انرژی تشکیل پیوند )
مثال : فتوسنتز ، سنتزآبدهی ، ساختن پلی مر ، انتقال مواد در سلول ها ، تبادل مواد با محیط ، تولید ATP از ADP
❸ ATP ( انرژی رایج در سلول ) :
● ساختار :
△ آدنوزین = قند ریبوز + باز آلی آدنین ( A )
△ 3 فسفات

● نحوه ی تولید انرژی :

نکته : همانطور که در شکل می بینید ، پیوند غنی از انرژی که با شکستن آنها انرژی لازم برای انجام واکنش های انژی خواه تولید می شود ، بین گروه های فسفات قرار دارد.
نکته : اولویت برای تجزیه به منظور تولید انرژی در سلول : گلوکز > چربی > پروتئین

فصل گوارش بخش دوم**

ملخ:
دهان(گوارش مکانیکی) مری، چینه دان، سنگدان(گوارش مکانیکی)،معده،گوارش شیمیایی و جذب،روده(فشرده کردن غذا با آبگیری)،دفع
1.از حشرات است .
2.اسکلت خارجی از جنس کیتین است.
3.تنفس نایی دارد.
4.گردش خون باز و قلب لوله ای دارد.
نکته:ملخ و کرم خاکی هر دو قلب لوله ای دارند ولی گردش خون کرم بسته و ملخ باز است.
5.چشم مرکب مانند سایر حشرات دارد.
6.طناب عصبی شکمی دارد و دارای یک گره عصبی در هر بند است که اعمال آن بند را کنترل می کند و مغزش شامل چندین گره عصبی است.
7.گوارش و جذب مواد درون معده صورت می گیرد که این عمل در بیشتر جانداران در روده انجام می پذیرد.
8.تعیین جنسیت در ملخ بر عهده نر است فاقد کروموزوم y است و در جنس نر xo +22و ماده xx +22
9.در اطراف معده دارای کیسه های معدی است که حاوی آنزیمهای گوارشی است که به معده ملخ می ریزد.
10.قلب ملخ دارای منافذی است.این منافذ از مقابل کیسه های معدی شروع می شود
11.دندان ندارد،صفحات آرواره مانند در اطراف دهانش دارد.
12.نقش روده ملخ شبیه روده بزرگ انسان یا هزار لای نشخوار کنندگان است جذب آب،فشرده کردن مواد دفعی برای دفع
 
نکات مهم مفهومی:
1.در ملخ مانند تمام حشرات هضم و جذب اصلی در معده است.
2.حشرات مانند ملخ مویرگ ندارند و مواد غذایی جذب شده در معده وارد همولنف میشود.
توجه:
کیسه گوارشی کیسه تنان را با کیسه های معدی اشتباه نگیر دلبندم!!
13.گرچه در شکل به نظر می رسد ملخ حلق ندارد ولی باید بیان داشت که ملخ حلق نیز دارد.
پرندگان:

دستگاه گوارشی بسیار شبیه به ملخ و کرم خاکی دارد.
1.گنجشک همه چیز خوار است.مگه ندیدی حشره می خوره...حشره هم دل داره یعنی گوشت داره...
نکته:همه پرندگان همه چیز خوار نیستند.اشتباه نکنی شاگرد باهوشم...مثل عقاب و جغد
دهان مری چینه دان معده سنگدان روده
نکته:در پرندگان سنگدان بعد از معده است،بر عکس کرم و ملخ
2.غذا را به سرعت می خورند.
3.غذا در چینه دان ذخیره می شود و نرم می شود.
4.نکته بسیار مهم :گوارش شیمیایی و مکانیکی در معده آغاز می شود .
5.معده بین سنگدان و چینه دان است.
6.سنگدان نقش دندان را دارد و باعث گوارش مکانیکی مواد غذایی می شود که از معده آمده است.
7.ادامه گوارش شیمیایی و جذب در روده صورت می گیرد.
8.در کرم خاکی و گنجشک محتویات سنگدان به روده می ریزد و در ملخ محتویات سنگدان به معده می ریزد.
9.در کرم خاکی و ملخ محتویات چینه دان به سنگدان می ریزد و در گنجشک به معده میریزد.
دستگاه گوارش علف خواران:
دستگاه گوارش مهره داران با هم تفاوتهایی دارد.این تفاوتها برای حداکثر استفاده از غذا و کارهای دستگاه گوارش است.
گوارش مواد گیاهی دشوارتر از گوارش گوشت و مواد جانوری است.
غلظت مواد غذایی قابل جذب در غذاهای گیاهی کم تر از مواد جانوری است.
نکته مهم:طول لوله گوارش تعیین کننده نوع غذایی است که جاندار می خورد.
بلندتر بودن لوله گوارش فرصت بیشتری به جاندار برای هضم و جذب مواد می دهد پس در گیاهخواران مفید است بنابراین این اصل کلی را همیشه بدانید:
طول لوله گوارش گیاه خواران بیش از گوشت خواران است.
نسبت طول لوله گوارش به جثه:   گیاهخوار>  همه چیز خوار > گوشتخوار
موجوداتی با دو روش تغذیه در زندگی:
قورباغه مثال جالبی برای حالت بالا است.چرا؟
نوزاد قورباغه گیاه خوار است و در هنگام بلوغ گوشت خوار هستند.بنابراین در هنگام بلوغ طول روده گوارشش کوتاه تر از زمان نوزادی است.چگونه؟!
در هنگام دگردیسی و تبدیل نوزاد قورباغه به قورباغه بالغ رشد روده از سایر اندامها کمتر است.
نکته:در هنگام نوزادی آمیلاز می سازد چون گیاه خوار است.
نکته:به ازای یک واحد سطح روده گوشت خواران نسبت به گیاه خواران جذب بیشتری دارند.
نکته:اما در کل دستگاه گوارش گیاه خواران و گوشت خواران میزان جذب برابردارند.چرا؟
چون طول زیاد دستگاه گوارش با افزایش سطح جذب میزان کم جذب در واحد سطح نسبت به گوشت خواران را کاهش می دهد
پستانداران گیاه خوار عموما روده گوارش بسیار طویلی دارند.
در بعضی از گیاه خواران میکروبهای مفید تجزیه کننده سلولز در روده بزرگ یا کور قرار دارند مانند اسب و فیل
نکته:در فیل و اسب و بطور کلی گیاه خوارانی که میکروب در روده بزرگ و کور است.جذب مواد حاصل از گوارش در روده بزرگ و کور صورت می گیرد
نکته:روده باریک گیاه خوارانی مثل اسب و فیل در گوارش سلولز نقش ندارند و بسیاری از مواد غذایی بصورت مدفوع دفع می شود.
 
اسبهای کتاب درسی:
اکوئوس،مریکیپوس،هیراکوتریوم،همگی اینها را در تستها مانند جناب اسب!!!درنظر بگیرید.
 
نشخوار کنندگان:
مانند گاو،گوسفند،گوزن و بز،معده چهار بخشی دارند:جانور ابتدا گیاهی را نیمه جویده می بلعد و وارد سیرابی و نگاری خود می کند.باکتریهای تجزیه کننده سلولز در سیرابی و نگاری جانور زندگی می کنند و مقدار قابل توجهی از سلولز موجود در مواد گیاهی را تجزیه می کنند. جانور هنگام استراحت غذای موجود در سیرابی ونگاری را بار دیگر وارد دهان خود می کند و آن را دوباره می جود و بار دیگرمی بلعد.
نکته:مسیر عبور غذا در مری دو طرفه است.
غذا این بار وارد هزار لا می شود و آب آن جذب می شود.پس از آن غذا به شیردان وارد می شود.
نکته:در شیردان آنزیمهای گوارشی جانور،موجب گوارش شیمیایی غذا می شوند.
در اینجا غذا همراه با باکتریهایی که با آن وارد شده اند گوارش می یابد و مقدار زیادی ازمواد غذایی آماده جذب  می شوند.
باکتریها با سرعت بسیار تولید مثل می کنند و بنابر این مقدار آنها تقریبا همیشه در لوله گوارشی جانور ثابت می ماند.
نکته:توجه کنید که گوارش شیمیایی سلولز از سیرابی و نگاری آغاز می شود و تاشیردان (که باکتریها گوارش می یابند)ادامه دارد.
نکته:سیرابی اولین و بزرگ ترین بخش معده گاو است.به دم نزدیکتر است و نگاری دومین بخش معده گاو است و به گردن نزدیکتر است.
نکته:شیردان معده اصلی گیاه خواران است.
نکته:آنزیم پپسینوژن و رنین از شیردان که معده اصلی است ترشح می شود.
نکته:دستگاه گوارشی نشخوار کنندگان به علت سازگاری بیشتری که برای زندگی باکتریهای تجزیه کننده سلولز و گوارش کامل غذا پیدا کرده است،نسبت به علفخواران دیگر مانند اسب و فیل کارایی بیشتری دارد.
نکته:توجه کنید که جانوران ژن تولید کننده آنزیم سلولاز را ندارند آنزیم سلولاز توسط برخی از باکتریها و بعضی از تاژکداران جانور مانند تولید می شود.
نکته:در نشخوار کنندگان هضم سلولز در معده انجام می شود(از سیرابی و نگاری شروع و تا شیردان ادامه دارد)و جذب گلوکز حاصل از تجزیه سلولز در روده باریک صورت می گیرد.ولی در اسب و فیل تجزیه سلولز در روده بزرگ یا روده کورصورت می گیرد و همان جا جذب می شود.در انسان در روده بزرگ تجزیه میشود ولی جذب نمی شود.
نکته:در روده باریک اسب و فیل مقدار سلولز و مواد غذایی هضم نشده نسبت به روده باریک نشخوار کنندگان بیشتر است.اسب و فیل نشخوار کننده نیستند.
 
 

فصل گوارش-بخش اول**

انواع انگلها : 

 

1.داخلی:کرم کدو،باکتریهای مضر درون روده گوارش و آمیب اسهالی و...

2.خارجی:شپش ، کنه ، پشه و ...
سؤال : چرا کرم کدو دفع ندارد؟
چون دفع یعنی خروج مواد گوارش نیافته و ترشحات لوله گوارش،اصلا این جانور لوله گوارش ندارد.
نکات باقی مانده از کرم کدو:
پوست کرم کدو سه عمل جذب و دفع و تنفس انجام می دهد و تنفس پوستی دارد.البته این دفع از اون دفعها نیست

کرم کدو نه گوارش درون سلولی دارد نه برون سلولی.

مراحل گوارش:
1.بلع:فرو بردن غذا از دهان به مری
2.گوارش:
انواع گوارش:
گوارش مکانیکی : خرد کردن ذرات درشت غذا
گوارش شیمیایی : تجزیه پلی مرها به مونومرها
نکته:چرا گوارش لازم است؟
به دو دلیل مهم :
الف ) پلی مرها یا درشت مولکولها نمی توانند از غشاء سلول عبور کنند و وارد سلول شوند.
ب ) سلول ها برای ساخت پلی مرها به مونومرها نیاز دارند.

3 . جذب : ورود مونومرها به داخل سلولهای پوشاننده سطح روده و سپس ورود به درون خون
4.دفع:خروج مواد گوارش نیافته و ترشحات لوله گوارش.
کرمهای کتابی:
1.کرم خاکی : تابلوترین کرم کتاب کرم حلقویی است.
2.کرم سینورابدیتیس الگانس : کرم لوله ای است.اولین پرسلولی توالی یابی شده.
در کتاب پیش دانشگاهی چاپ 91 قسمت توالی یابی صفحه 39 می بینیم که دیگر از
هموفیلوس آنفلو انزا،مخمر،الگانس،آربیدوپیسیس خبری نیست...
3.کرم کدو،کرم پلاناریا که کرم پهن هستند.
نکته اساسی در گوارش:

به طور کلی موجودات هتروتروف،گوارش نیاز دارند.مانند تمام جانوران،بعضی آغازیان،همه قارچها،بعضی از باکتریها.

نکته : کرم کدو نه گوارش درون سلولی دارد نه برون سلولی.

نکته : قارچها گوارش برون سلولی دارند.
وال ها:

بزرگترین جانوران کره زمین هستند.
بزرگترین جاندار کره زمین سکویا درختی با طول 100 متر است.
 
وال گوژپشت والی با 16 متر طول و72 تن وزن است،دندان ندارد،چند ردیف اندام شانه مانند در دو طرف آرواره های بالای خود دارد.روزی 2 تن غذا می خورد.معده اش در هر وعده نیم تن غذا گنجایش دارد .
غذای وال به این بزرگی : ماهی کوچک،خرچنگ ریز.

داستان بلعیده شدن حضرت یونس( علیه السلام )

دختر کوچکى با معلمش درباره نهنگ‌ها بحث مى‌کرد..
معلم گفت: از نظر فیزیکى غیرممکن است که نهنگ بتواند یک آدم را ببلعد زیرا با وجودى که پستاندار عظیم‌الجثه‌اى است امّا حلق بسیار کوچکى دارد.
دختر کوچک پرسید: پس چطور حضرت یونس به وسیله یک نهنگ بلعیده شد؟
معلم که عصبانى شده بود تکرار کرد که نهنگ نمى‌تواند آدم را ببلعد. این از نظر فیزیکى غیرممکن است..
دختر کوچک گفت: وقتى به بهشت رفتم از حضرت یونس مى‌پرسم.
معلم گفت: اگر حضرت یونس به جهنم رفته بود چى؟
دختر کوچک گفت: اونوقت شما ازش بپرسید

نکات شکل 1-4
1.در دهان گوارش مکانیکی می کند.
2.در معده گوارش شیمیایی تبدیل به مونومرها=هیدرولیز=تولید گرما می کند.
3.جذب مونومرها در روده=روده بافت استوانه ای تک لایه دارد.
4.دفع مواد گوارش نیافته از مخرج
نکاتی از وال:
1.وال یک پستاندار است.
2.وال مانند تمام پستانداران دیافراگم دارد.
3.نوزاد وال آنزیم رنین دارد برای تجزیه کازئین شیر
4.بچه زاست پس جفت و رحم دارد و تولیدمثل داخلی دارد.
5.وال ها پژواک سازانی ماهر هستند و به این طریق برای تشخیص محیط اطراف واجسام و موجودات اطراف خود بهره می برند.مثل خفاشها
6.قلب چهار حفره ای دارد و گردش خون مضاعف دارد.
7.چین خوردگی قشر مخ آنها زیاد است و توانایی پردازش اطلاعات صوتی را در ارتباطات خود دارند.
 
بخور بخور!!!
جانوران از نظر نوع ماده غذایی مصرفی سه نوع هستند:
1.گیاهخوار:گاو،گوسفند،گوزن،آهو،گوریل و ملخ و بعضی از جانوران آبزی
2.گوشتخوار:شیر،عنکبوت،مار،کوسه و عقاب...
3.همه چیز خوار:انسان،کرم خاکی،گنجشک و مرغ خانگی
نکته :هیچ جانوری برای گیاه خواری آنزیم سلولاز ندارد پس گیاهخوارها و همه چیز خوارها به علت داشتن میکروبهای مفید (تاژکداران جانور مانند)قادر به گوارش گیاه هستند.
اما آنزیم آمیلاز را این نوع جانوران خودشان دارند و می سازند و استفاده می کنند.
 
هر جانداری برای تغییر دادن ، جذب و استفاده از غذا باید یک محیط برای عمل آنزیمهای گوارش داشته باشد.
این محیط باید در بیرون از سلولهای جاندار باشد.چرا؟
جانوران تک سلولی درون سلول برای گوارش مواد غذایی در درون خود،واکوئل خاصی به نام واکوئل گوارشی دارد.
واکوئل گوارشی=لیزوزوم+واکوئل غذایی! مانند آمیب و تریکودینا
نکته:بسیاری از اسفنج های پر سلولی ابتدایی مثل تک سلولیها تنها واکوئل گوارشی دارد و فقط گوارش درون سلولی دارند.
 
بسیاری از جانداران درون بدن خود،جایگاه خاصی برای گوارش غذا دارند.این جایگاه خاص در خارج از محیط داخلی وجود دارد.
طبق خط کتاب:
محیط و جایگاه خاص گوارش:در خارج از خون و مایع بین سلولهای بدن (محیط داخلی)است.
محیط داخلی=خون و مایع بین سلولهای بدن
هیدر:
کیسه تن است،هتروتروف،فاقد دستگاه گردش خون ،چون تمام سلولها به طور مستقل به تبادل مواد با محیط می پردازند.
1.ساده ترین دستگاه عصبی را دارد.سر و مغز ندارد(خیلی از آدمها دارند،اما چه فایده!!!)شبکه عصبی دارد.
2.کیسه گوارشی دارد.
3.جانوری صیاد.
4.دارای بازوها در ناحیه سر است برای بردن غذا به سمت دهانش.
5.موجودی صیاد است و نیش می زند..
6.غذایش سخت پوستان مثل دافنی یعنی گوشتخوار است
7.توانایی بلعیدن ذرات غذا بزرگتر از سلولهای خودش را دارد.
8.معمولا ثابت است اما توانایی حرکت به آهستگی را دارد.
9.تولید مثل جنسی دارد و غیر جنسی هم تولیدمثل می کند به روش جوانه زدن.
10.دهان هیدر نقش مخرجش را هم دارد.پس مسیر گوارش هیدر دو طرفه است.
 
انواع سلولهای پوشاننده کیسه گوارش هیدر:
1.بعضی سلولهای کیسه گوارش،آنزیمهای گوارشی می سازند و اگزوسیتوز می کند پس حسابی شبکه اندوپلاسمی زبر و گلژی دارد.
2.بعضی دیگر از سلولهای کیسه گوارش:تاژک دار.نقش هم زن تو آشپزخانه را دارد!!!
3.دسته سوم و آخر:سلولهای کیسه گوارش شروع به جذب ذرات کوچک به صورت اندوسیتوز و ادامه گوارش به صورت درون سلولی و تبدیل به مونومرها جهت استفاده سلولهای جاندار است.این عمل درون واکوئل گوارشی درون سلولها روی می دهد.
نکته:
پس گوارش در هیدر ابتدا برون سلولی و آنزیم گوارشی برون سلولی قسمتهای نرم صید را به ذرات کوچک تبدیل می کند و سپس تبدیل این ذرات به مونومرها با گوارش درون سلولی است.
نکته:قسمتهای سخت جاندار صید شده و گوارش نیافته بدن صید از راه دهان دفع می شود.
نکته:در گوارش درون سلولی هیدر لیزوزوم نقش مهمی دارد.
 
کیسه تنان کتاب درسی :
1.عروس دریایی
2.شقایق دریایی
3.هیدر
بیشتر جانوران بر عکس هیدر دارای لوله گوارش هستند و این باعث می شود جهت حرکت مواد یک طرفه از دهان تا مخرج  باشد.
چینه دان:محل ذخیره موقتی غذا و نرم تر شدن آن
سنگدان:محل ذخیره موقتی غذا ولی به علت ماهیچه دار بودن تا حدودی گوارش مکانیکی(خرد و آسیاب شدن) داخل آن روی می دهد.
نکته:لوله گوارش و فضای درون آن محیط خارجی است برای عمل آنزیم های گوارش.سوتی ندی بگی محیط داخلی که  یک اشتباه مهلک کردی...
روده بین معده و مخرج جایگاه اصلی گوارش و جذب غذا است.
در جانوران متفاوت بر چه اساس بخشهای مختلف لوله گوارش با هم فرق می کند!!؟
!با توجه به:
1.نوع جانور   2.نوع غذایی که می خورد.
 
کرم خاکی:
تابلوترین موضوع درباره کرم خاکی این هست که معده ندارد!!!همه چیز خوارند.خاک سر راه خود که دارای مواد آلی است را می بلعد.درون سنگدان به کمک سنگریزه های بلعیده شده موجود در آن گوارش مکانیکی می یابد.در روده،مواد آلی غذایی گوارش یافته سپس گوارش شیمیایی در روده انجام می شود و مواد قابل جذب،جذب میشود.
نکات:
1.گوارش مکانیکی:در سنگدان با کمک سنگریزه ها
2.گوارش شیمیایی:در روده
3.جذب مواد غذایی:در روده
4.دیواره روده کرم خاکی بر جستگیهای زیادی دارد که باعث افزایش سطح جذب میشود.
5.مواد گوارش نیافته در نهایت از مخرج دفع می شود.
مسیر گوارش کرم خاکی:
دهان و حلق! مری! چینه دان! سنگدان(گوارش مکانیکی)! روده(گوارش شیمیایی)وجذب! مخرج
نکات دیگر در مورد کرم خاکی :
1.کرمی حلقوی است.
2.تنفس پوستی دارد و به این علت پوستی مرطوب دارد.
3.آمونیاک دفع می کند.
4.کرم خاکی پوستی با مایع مخاطی دارد که دفاع غیراختصاصی نقش دارد.
5.قلب لوله ای و گردش خون بسته دارد.
6.معده ندارد.
7.مواد دفعی در کرم خاکی:مواد گوارش نیافته،خاک،سنگ ریزه ها 

تست و بررسی

 پروتئین هایی که در مهم ترین بخش دومین خط دفاع غیر اختصاصی میکروب ها را نابود می کنند، در کدام بخش ساخته می شوند؟

۱٫ شبکه آندوپلاسمی زبر بازوفیل ها

۲٫ شبکه آندوپلاسمی زبر نوتروفیل ها

۳٫ سیتوزول بازوفیل ها

۴٫ سیتوزول نوتروفیل ها

 

نکات آموزشی(۱)

مهم ترین بخش دومین خط دفاع غیراختصاصی، گلبول های سفید و فاگوسیتوزاست. درعمل فاگوسیتوز، گلبول های سفید بیگانه خوار(فاگوسیت ها) مانند مونوسیت ها ونوتروفیل ها میکروب ها را می بلعند و در نهایت توسط آنزیم های لیزوزومی خود آن ها را نابود می کنند. پس پروتئین های ذکرشده در این تست آنزیم های لیزوزومی هستند.

پس گزینه های ۱ و۳ حذف می شوند چرا که بازوفیل ها توانایی فاگوسیتوز ندارند.

نکات آموزشی(۲)

در سلول های یوکاریوت، تمامی پروتئین ها در سیتوپلاسم سلول ساخته می شوند. این عمل توسط ریبوزومها در دو بخش از سیتوپلاسم این سلول ساخته می شود. گروهی از ریبوزوم ها عمل پروتئین سازی را بر روی غشاء شبکه آندوپلاسمی زبر انجام می دهند وپلی پپتیدهای حاصل را به درون این شبکه وارد می کنند. گروه دیگری از ریبوزوم ها در سیتوزول فعالیت می کنند.

هریک از پروتئین ها،نهایتاً دربخشی از سلول ویا خارج از آن به فعالیت خواهد پرداخت. این که یک پروتئین در سیتوزول سلول یوکاریوت یا بر روی شبکه آندوپلاسمی آن ساخته شود، بستگی به مقصد نهایی آن پروتئین دارد. پروتئین های مربوط به سه بخش زیر، توسط ریبوزوم های شبکه آندوپلاسمی زبر ساخته می شوند:

۱٫پروتئین هایی که از سلول خارج می شوند مانند آنزیم های گوارشی، هورمون های پلی پپتیدی، کلاژن و…

۲٫پروتئین هایی که در غشاء سلول قرار می گیرند مانند پمپ ها، کانال ها، گیرند های هورمون ها

۳٫پروتئین هایی که به لیزوزوم می روند مانندآنزیم های تجزیه کننده

پس گرینه۲ صحیح است.

بررسی مفهومی تست های زیست شناسی

تست :کدام عبارت نادرست است؟

 « وضعیت زبان کوچک در ……. و …….. مشابه یکدیگر است.»

۱٫ استفراغ و سرفه

۲٫ بلع و استفراغ

۳٫ دم و بازدم

۴٫ بلع و عطسه

تحلیل تست:

زبان کوچک عمل باز وبسته کردن مجرای بینی را انجام می دهد. به این ترتیب که بالا رفتن، مجرای بینی را می بندد و هنگامی که پائین می آید، مجرای بینی باز می شود. در اعمال گوارشی مثل بلع و استفراغ، راه گوارشی(دهان به مری) باز است و راه تنفسی(بینی به نای) بسته می باشد. پس در

– بلع و استفراغ زبان کوچک بالا است و راه بینی را می بندد.

– درعطسه هوای بازدمی از راه بینی خارج می شود در نتیجه زبان کوچک پائین و راه بینی باز است.

– در سرفه هوای بازدمی از راه دهان خارج می شود در نتیجه زبان کوچک بالا و راه بینی بسته است.

– در دم وبازدم زبان کوچک پائین است و راه بینی باز است.

پس گزینه ۴ صحیح است

گردش ششی و عمومی خون

در گردش عمومی خون که از بطن چپ آغاز می شود و به دهلیز راست ختم می شود، همه سرخرگها خون روشن و همه سیاهرگها خون تیره دارند.

در گردش ششی خون که از بطن راست آغاز و به دهلیز چپ ختم می شود، همه سرخرگها خون تیره و همه سیاهرگها خون روشن دارند.

گردش خون جفت از طرف مادر جزء گردش عمومی و از طرف جنین شبیه به گردش ششی است؛ یعنی سرخرک مادری خون روشن و سیاهرگ مادری خون تیره دارند، ولی سرخرگهای بند ناف (بند ناف دو سرخرگ دارد) خون تیره دارند و سیاهرگ بند ناف خون روشن دارد. به این ترتیب، بند ناف دو رگ با خون تیره و یک رگ با خون روشن دارد.

در مراحل ساخته شدن پلی پپتیدی با n آمینو اسید:

_ با در نظر گرفتن کدون پایان، (n+1) کدون در ترجمه شرکت دارند

_ کدون آغاز (کدون شماره ۱) در جایگاه A قرار نمی گیرد و کدون پایان (کدون شماره n+1) در جایگاه p قرار نمی گیرد؛ بنابراین n کدون (از کدون شماره ۱ تا کدون شماره n ) در جایگاه pو n کدون (از کدون شماره ۲ تا کدون شماره n+1) در جایگاه Aقرار می گیرد.

_ تعداد tRNA های قرار گرفته در جایگاه P برابر با تعداد آمینواسیدها (n) است و تعداد tRNA های قرار گرفته در جایگاه A از تعداد آمینواسیدها یکی کمتر (n-1)است.

_ تمامی وقایع مرحله ادامه ترجمه، (n-1) بار انجام می شوند و مثلا ریبوزوم (n-1) بار بر روی mRNA حرکت می کند.